„W coachingu chodzi o jak najlepsze wykorzystanie własnych możliwości przy indywidualnym i osobistym wsparciu osoby, która będzie stawiać przed Tobą wyzwania, stymulować i prowadzić na drodze stałego rozwoju”.

Gerard O’Donovan

dyplomowy kurs dla coachów

podstawowy kurs dla Coachów

rozwój dla Ciebie i Twojej firmy

ścieżka rozwoju dla wszystkich

Zalety bycia obiektywnym, a wady bycia subiektywnym. W jaki sposób ocenianie klienta może stanowić zagrożenie dla relacji coach-klient

 

 Linda Białoń

 

 

Na  początku  niniejszej  pracy  należałoby  zastanowić  się  co  oznaczają  dwa  pojęcia,  które zostały  przeciwstawione  sobie  w  temacie.  Co  oznacza  być  obiektywnym?     Według  słownika obiektywny oznacza bezstronny, bez uprzedzeń, rzeczowy. Subiektywny natomiast to uwarunkowany przeżyciami i poglądami danego człowieka, Trudno odpowiedzieć na pytanie czy istnieje tzw. prawda obiektywna, a więc zupełnie wolna od wszelkich założeń, teorii i interpretacji. Rzeczywiste są fakty, ale interpretowanie ich wiąże się nierzadko ze subiektywnym spojrzeniem. Wg słownika obiektywne mogą być nasze sądy i wypowiedzi, gdy odpowiadają rzeczywistości i rzeczywistym cechom obiektów, a nie czyimś emocjom, uczuciom, specyficznym zapatrywaniom. Kiedy zatem przestajemy być obiektywni? Gdy oceniając różne fakty, zdarzenia, sytuacje i zachowanie ludzi patrzymy przez pryzmat naszych odczuć,  emocji,  przeżyć.  Kierujemy  się  własnymi  upodobaniami  i  uprzedzeniami.  Wartościujemy  i kategoryzujemy w ten sposób rzeczywistość.

Postawa bycia obiektywnym lub subiektywnym ma wpływ na relacje z ludźmi. Patrząc przez pryzmat własnych doświadczeń, uprzedzeń lub upodobań zawężamy swoją ocenę sytuacji, czynimy założenia, w efekcie możemy stracić wiarygodność w oczach innych. Potrzeba, a nawet wymóg bycia obiektywnym jest wpisany w wiele zawodów. Np. nauczyciel, który opiera swoją ocenę na własnych odczuciach  lub  upodobaniach,  a  nie  faktach  nie  będzie  miał  autorytetu  u  uczniów.  Stronniczość sędziego wzbudzi wiele emocji podczas rozprawy sądowej i łatwo uda się ją zauważyć. Psycholog, który uprzedził się do klienta nie będzie mógł mu pomóc.

Sara Thorpe i Jackie Clifford w swoim „Podręczniku coachingu” wymieniają cechy i postawy, którymi powinien charakteryzować się coach:

    wspierajacy, empatyczny,
    cierpliwy, pozytywnie nastawiony,
    szanujący innych,
    godny zaufania,
    uczciwy,  wierzący w potencjał innych,
    pewny siebie,  obiektywny i nieoceniający,
    wrażliwy,   zainteresowany, spostrzegawczy,  mający samoświadomość,
    uważny,  zapamiętujący.

 

Wymienione powyżej cechy są ze sobą powiązane i w pewnym stopniu przenikają się. Nie można  być  jednocześnie  nieuczciwym  i  godnym  zaufania  lub  nie  wierzyć  w  potencjał  klienta  i jednocześnie go wspierać. Również poziom obiektywizmu ma wpływ na jakość coachingu oraz   na inne cechy  – np. to na  ile  coach jest pozytywnie nastawiony, szanuje swojego  klienta, jest godny zaufania, ma samoświadomość, wierzy w jego potencjał. Postawa obiektywizmu jest ważna, aby być dobrym coachem. Co zatem   zyskuje coach będąc obiektywnym, a traci będąc subiektywnym?

 

Julie Starr w swojej książce „Coaching” pisze o naturalnej tendencji do oceniania innych, którą posiadamy jako ludzie. Zwykle porównujemy wygląd, zachowanie, działania ludzi z naszymi własnymi. Czasem akceptujemy lub odrzucamy innych ze względu na wygląd, ton głosu, używane słowa. Może się zdarzyć, że klient podczas sesji będzie mówił o zachowaniach, które nie są zgodne z naszym systemem wartości  (np. kłamstwo, niewierność, okrucieństwo). Jeżeli oceniamy je jako niewłaściwe nasza dezaprobata będzie wyczuwalna co upośledza zdolność prowadzenia rozmowy coachingowej.

 

Gdy  coach  zaczyna  oceniać  co  mówi  klient,  porównywać  do  naszych  doświadczeń, kategoryzować może się zdarzyć, że zacznie odczuwać niechęć do klienta  (np. będzie przypominał kogoś  z  przeszłości).  Taki  wewnętrzny  dialog  w  myślach  blokuje  zdolność  do  niepodzielnego słuchania. Inną konsekwencją braku obiektywizmu jest zmniejszenie szansy na zrozumienie klienta. Brak zrozumienia wpływa na zdolność odnoszenia się do danej osoby oraz osłabia z nią relację. Może to zaowocować ograniczoną możliwością wpływu na podopiecznego. W  dodatku  klient,  który  wyczuje  dezaprobatę  u  swojego  coacha  zacznie  mieć  się  na baczności, „cenzurować” swoje wypowiedzi. Dezaprobatę może spostrzec nie tylko poprzez pytania  (np. „Ale dlaczego to zrobiłeś”) lecz również poprzez specyficzny ton głosu coacha, mimikę twarzy, mowę  ciała.  Innym  zagrożeniem  bycia  subiektywnym  jest  to,  że  coach  może  zacząć  postrzegać swojego klienta jako osobę w pewnym sensie „wadliwą” i zaczyna przyjmować rolę „naprawiacza”. Podopieczny może to wyczuć, czuć się nieswojo lub zacząć przyjmować postawy obronne.

 

Jeżeli  coach  jest  obiektywny,  utrzymuje  neutralną  i  otwartą  postawę  to  zyskuje  znacznie czytelniejsze informacje i trafniejszy wgląd w sytuację klienta. Coach będąc obiektywnym  zaczyna jaśniej  myśleć,  jego  myśli  nie  zaprząta  wewnętrzny  dialog  i  rzeczy,  o  których  wolałby  nie  mówić klientowi. Rolą coacha jest wskazanie klientowi związku pomiędzy jego zachowaniem, a założonym celem.  Jeżeli  będzie  przekonywał  klienta,  że  jego  zachowanie  jest  pod  jakimś  względem  „złe” podopieczny  może  odrzucić  tą  sugestię.  Bardziej  efektywne  i  motywujące  dla  klienta  byłoby uwypuklenie faktu, że zachowanie się nie sprawdza i wywiera negatywny wpływ na cele. Inną wadą bycia subiektywnym jest zamknięcie się na to co mówi klient i utrata ciekawości w odkrywaniu różnych obszarów życia klienta. W książce „Coaching koaktywny” możemy przeczytać o istotnej roli w relacji coachingowej, którą odgrywa ciekawość. Ciekawość tego co mówi klient   i jaki on jest stanowi ramę dla procesu odkrywania odpowiedzi i dokonywania wglądów. Coach wraz z klientem „zwiedzają”  najgłębiej  położone  obszary  życia  klienta  i  przyglądają  się  im.  Coach  powinien  być ciekawski,  nie  zachowywać  się  jak  „inkwizytor”.  Rozmowa  coachingowa  nie  może  przypominać przesłuchania.

 

W  mojej  ocenie  subiektywne  spojrzenie  na  klienta  zamyka  drogę  do  poznania  go.  Coach tworzy pewne założenia, zakłada, że wie jaki klient jest i pozbawia się bardzo ważnego narzędzia – przestaje być ciekawy. Obserwacja klienta podczas sesji może ulec zniekształceniu jeżeli coach będzie prezentował postawę subiektywną. Podczas obserwacji coach może wpaść w pewne „pułapki”, które wynikają z jego uprzedzeń lub preferencji. Są one wymienione w „Podręczniku coachingu” Sary Thorpe i Jackie Clifford:

 

    Efekt „początku i końca”  – gdy coach zapamiętuje to co widział na początku lub na  końcu zapominając o tym co było w środku sesji.

    Efekt najistotniejszego wydarzenia  – gdy ocena postępowania klienta jest oparta na  jednym lub dwóch istotnych wydarzeniach, do których doszło podczas obserwacji, a   nie na całości działania.

    Efekt aureoli  – pojedyncze pozytywne zachowanie klienta skłania do obserwacji, że zawsze się tak zachowuje.

    Myślenie  stereotypami       -  wrażenie  jakie  wywarł  klient  wpływają  na  to  jak  coachpostrzega to co się dzieje. Jeśli uznał, że klient  jest w       czymś dobry lub słaby będzie  obserwował tylko takie zachowania, które będą potwierdzały ten pogląd.
     Efekt pobłażliwości/surowości – gdy coach nie jest całkowicie obiektywny w stosunku do działania klienta i ocenia je zbyt łagodnie lub zbyt surowo.
 
Podsumowując:  obiektywizm  pomaga  coachowi  w  pracy  z  klientem,  wpływa  na  jakość coachingu  oraz  jego  relacji  z  klientem.  Konsekwencje  i  jednocześnie  zalety  obiektywnej  postawy coacha to:

 

    zaufanie i większa otwartość klienta

    wartościowa relacja z klientem i poznanie go poprzez ciekawość, odkrywanie jaki jest     lepsze zrozumienie klienta

    większy wpływ coacha na podopiecznego

    lepszy wgląd w sytuację klienta poprzez uzyskanie większej ilości informacji

    uniknięcie   zagrożeń   dla   obiektywnej   obserwacji   wynikających   z   uprzedzeń   i    preferencji

 

 BIBLIOGRAFIA

1. Sara Thorpe, Jackie Clifford „Podręcznik Coachingu”, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2007

2. Julie Starr „Coaching”, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2005

3.   Laura  Whitworth,   Karen   Kimsey-House,   Henry   Kimsey-House,   Philip   Sandahl   „Coaching koaktywny”, Oficyna a Wolters Kluwer Business, Warszawa 2010

4. Internet: www.portalwiedzy.onet.pl – słownik – Hasło opracowano na podstawie „Słownika Wyrazów Obcych”  Wydawnictwa  Europa,  pod  redakcją  naukową  prof.  Ireny  Kamińskiej-Szmaj,  autorzy: Mirosław Jarosz i zespół, rok wydania 2001.

5. Internet: www.slowniki.gazeta.pl – słownik – na podstawie Słownika Langenscheidt Polska