„W coachingu chodzi o jak najlepsze wykorzystanie własnych możliwości przy indywidualnym i osobistym wsparciu osoby, która będzie stawiać przed Tobą wyzwania, stymulować i prowadzić na drodze stałego rozwoju”.

Gerard O’Donovan

dyplomowy kurs dla coachów

podstawowy kurs dla Coachów

rozwój dla Ciebie i Twojej firmy

ścieżka rozwoju dla wszystkich

Dlaczego odkrycie wartości klienta jest niezwykle istotne

Magdalena Samolik 10 czerwca 2012r.

 

Bardzo często używamy słowa wartości, ale czym w ogóle są te wartości? Jaki mają wpływ na nasze życie? Osobiście zaryzykuję stwierdzenie, że odkrycie systemu swoich wartości to trochę jak udrożnienie przepływu energii w całym naszym ciele, wpuszczenie krwi i tlenu do każdej komórki naszego ciała i przez to odczuwanie, że żyje się pełną piersią, permanentne odczucie żywotności i chęci do życia. To przede wszystkim lepsze zrozumienie siebie, swoich działań i zachowań. Dlatego też tak bardzo istotne jest odkrycie wartości klienta, by dostarczyć mu nowej perspektywy widzenia siebie i swojego życia. By dostarczyć mu zrozumienia i wesprzeć go w uporządkowaniu swojego życia, w jeszcze lepszym zrealizowaniu dużej agendy coachingowej, czyli wsparciu w uzyskaniu spełnienia, balansu i procesu w życiu klienta.

 

Korzyści jakie może wynieść klient z odkrywania swoich wartości jest wiele, część z nich wskażę w poniższej dyskusji. Może to być m.in. lepsze rozumienie siebie i innych, wzmacnianie poczucia własnej wartości, akceptacji i lubienia siebie, zyskiwanie większej kontroli nad swoim życiem, ułatwienie w podejmowaniu wyborów życiowych i decyzji, wzmacnianie w realizowaniu celów i swojego przeznaczenia, zmiana stylu życia, zmiana ograniczających przekonań, a także wzmacnianie więzi międzyludzkich.

 

Wartości można nazwać głównymi ”przyciskami” na pulpicie naszego całego „jestestwa”. To one kierują wszystkimi naszymi zachowaniami, nieświadomie motywują nas do niektórych działań oraz demotywują do innych. Są czymś niewidzialnym, co nami kieruje i buduje naszą tożsamość. Życie i działanie zgodnie lub niezgodnie ze swoimi wartościami często wiąże się także z silnymi emocjami. Praktycznie wszystko, co robimy ma swój początek w wartościach, nawet jeśli nie dzieje się to na poziomie świadomym. Ale także często nasze działania kończą się na wartościach, bowiem kiedy wykonamy dane działanie, ponownie odwołujemy się do wartości, aby ocenić, czy było to działanie dobre czy złe.

 

Często słyszę jak ludzie krytykują siebie, za to kim są, co robią, i jak to robią, albo jeszcze gorzej, krytykują siebie za to, czego nie robią… Czasami miewają poczucie, że czegoś nie chcą zrobić, bo ich racjonalny umysł mówi im, że to nie jest dla nich albo to się źle może dla nich skończyć, ale mimo to, coś ich ku temu pcha, jakby było silniejsze od nich, jakaś niewidzialna siła z ich wnętrza. A tymczasem właśnie ludzie często żyją bardzo „na powierzchni siebie” i nie zdają sobie sprawy z tego, że tym wszystkim kierują właśnie ich wartości, które obrali na siebie i różne konteksty swojego życia. Obrali, ale czy świadomie? Większość z nas kształtuje swoje wartości we wczesnym okresie swojego życia, a potem większość czasu żyje zgodnie z  nimi, ale często okazuje się, że są to wartości naszych rodziców, nauczycieli, społeczeństwa (takie ogólnie przyjęte normy), które jak się im przyjrzeć wcale nie pasują od nas. Kiedy klient to odkrywa wtedy możemy świadomie zdecydować, które z tych wartości wybiera i chce wzmacniać każdego dnia. Stąd też znajomość wartości w tym aspekcie może sprawić, że klient staje się siebie bardziej świadomy, zwiększa się jego poczucie własnej wartości i akceptacja siebie, a także tego co robi lub nie robi.

 

Dzięki temu też klient może zyskać większą kontrolę nad sobą i swoim życiem. Całe nasze życie toczy się na wielu płaszczyznach, zawiera wiele kontekstów, jak dom, rodzina, praca, hobby, przyjaciele, a każdy z tych kontekstów posiada swoją własną hierarchię wartości. Ponadto istnieje kontekst uniwersalny taki jak po prostu życie. Życie przemija dość szybko, i to właśnie wartości pomagają zadecydować, jak wykorzystać ten cenny czas. Pozwalają one nie tylko odróżnić to, co dobre dla nas, od tego, co złe, być może na danym tylko etapie życia, lecz także pomagają dokonywać wyborów miedzy wieloma dobrymi możliwościami. Zwłaszcza w dzisiejszych czasach, kiedy mamy naprawdę niezliczoną ilość opcji i możliwości do wykorzystania, zarówno w kwestii pracy, naszych umiejętności, miejsca zamieszkania, rodzaju tworzonych związków partnerskich, sposobu wychowywania dzieci i realizowania swoich pasji, po zwykłe wydawanie pieniędzy, tym bardziej potrzebna jest nam dobra znajomość wartości swoich i innych ludzi, by nie zagubić się w tym oceanie możliwości.

 

Bardzo istotne jest więc wyłonienie wartości klienta, kiedy przychodzi on do nas, bo nie jest pewien, jaką decyzję ma podjąć. Znajomość swoich wartości jest niezbędna do szybkiego i bezstresowego podejmowania decyzji, do skutecznści w działaniu, do czerpania radości z działania. Oprócz samych wartości bardzo istotna jest także ich hierarchia, bo to ona decyduje każdego dnia o tym, co zyska nasza uwagę i w co zaangażujemy nasze siły życiowe. Dwie osoby, które posiadają takie same wartości jak np. lojalność i uczciwość ale w różnej kolejności, zachowają się zupełnie inaczej, gdy ich szef poprosi ich o ukrycie np. drobnych błędów przed klientami. Ten przede wszystkim lojalny pójdzie na to, ten przede wszystkim uczciwy będzie miał dużo większe opory.

 

Także kiedy pracujemy z klientem nad zrealizowaniem przez niego konkretnego życiowego celu warto również przyjrzeć się jego wartościom i wyłonić z systemu te, które wspierają osiąganie tych celów oraz dostrzeganiu tych, które je opóźniają lub wręcz uniemożliwiają.

 

Właściwe podejmowanie decyzji i ustalanie i realizowanie celów w zgodzie z tą prawdziwą, wewnętrzną naszą istotą, wymaga więc jasno ustalonych wartości osobistych, zarówno wartości uniwersalnych, jak miłość, szczęście i zdrowie, jaki i wartości dotyczących określonych kontekstów – ja dla siebie samego, ja dla rodziny, praca, społeczeństwo etc. Warto też pamiętać, że wartości zmieniają się wraz z naszym wiekiem, doświadczeniem, więc proces ich późniejszego weryfikowania jest równie istotny, jak samo ich wyłanianie.

 

Wyłanianie wartości klienta może stać się bardzo pomocne także w zmianie jego ograniczających przekonań bowiem, kiedy docieramy do takowych w trakcie sesji, warto wiedzieć, że przekonania te zawsze zabezpieczają jakąś wartość. I być może jest ona dla klienta bardzo istotna i chce ją pozostawić w swoim systemie wartości, jednak przekonanie, pomimo, iż wspiera daną wartość, niekoniecznie musi być wspierające klienta i jego potencjał. Dlatego operowanie tym, co jest wyżej od przekonań, czyli wartościami, może wspomóc szukanie nowych przekonań, które będą wspierać i klienta i jego wartość. Jest to świetna metoda zmiany ograniczających przekonań oparta właśnie na pracy z wartościami klienta.

 

Dalej, wartości są wspierane bądź też sabotowane także poprzez zachowania, które często są wyuczonymi nawykami. Bardzo więc prostym, a jakże ważnym faktem jest to, że pod każdym naszym działaniem kryje się jakaś wartość. Jeśli coś nie ma dla nas żadnego znaczenia i wartości to nic nas nie zmusi do tego, byśmy to zrobili.  Myśląc w drugą stronę jeśli już podejmujemy jakieś działanie to oznacza, że kryje się pod nim jakaś nasza wartość i ma ono dla nas znaczenie. Dlatego też bardzo pomocna dla klienta jest znajomość własnych wartości, gdyż wtedy łatwo możne on przeanalizować własne działania. Zawsze pomocne jest tutaj pytanie: Jaką moją wartość realizuję takim właśnie działaniem? I czy jest to faktycznie wartość, którą chcę realizować? Bowiem powtarzając konkretne działania wzmacniamy daną wartość. Istotne jest także to, że wartości nie są czymś stałym, wręcz przeciwnie, mogę je świadomie wybierać i kształtować. Do tego służą odpowiednie działania, które mogą daną czynność wzmocnić. Podobnie jeśli jakaś wartość nie jest moja, tylko pochodzi np. z mojego domu rodzinnego, a ja jako dorosła osoba postanawiam już jej nie pielęgnować, bo nie służy mi w realizowaniu moich celów, to ograniczając pewne działania mogę ją osłabić, a wręcz wyeliminować ze swojego systemu wartości. Tak więc dalszą pracą, którą możemy wykonać z klientem, po wyłonieniu jego wartości, to zweryfikować je pod kątem tego, które chce zostawić, a których się pozbyć. A następnie opracować plan działań, które będą w zgodzie z nowymi dążeniami.

 

Przypomina mi się tutaj bardzo drakońskie ćwiczenie Briana Trayce’go – każdego dnia zanim wstaniesz z łóżka i przystąpisz do porannej toalety, wymyśl dziesięć nowych sposobów, na które możesz wzmacniać swoje pożądane wartości. Głównie chodzi tu o działania. Bowiem bardzo „opłaca” się żyć zgodnie ze swoimi wartościami, jest to źródłem spokoju wewnętrznego i radości w naszym życiu. Znając więc swoje wartości, klient może dokonać rewizji swoich zachowań i świadomie wyeliminować te, które nie wspierają jego wartości i celów. Wyłapać może także te zachowania, które dobrze służą jego wartościom i skutecznemu realizowaniu celów tak, by wiedział czego robić więcej. Dzięki temu poznając swoje głębokie wartości klient może dosłownie zmienić styl swojego życia. Życie bez znajomości wartości jest trochę jakby ktoś żył za nas, takie niezrozumiałe, często niespełnione, ze względu na nieefektywną hierarchię tych wartości w różnych kontekstach. Tak więc najpierw odkrycie, a potem uporządkowanie w hierarchii wartości klienta, jest niezwykle istotne, gdyż może mu zapewnić zrozumienie siebie samego, zyskanie poczucia kontroli nad sobą, swoimi decyzjami i zachowaniami, poczucia wsparcia przy podejmowaniu ważnych dla niego decyzji, możliwość lepszego rozumienia odmienności innych ludzi, którzy mają własne kompasy moralne, a co za tym idzie owocnych związków partnerskich, biznesowych, przyjacielskich i innych. Dzięki życiu zgodnie z wartościami możemy się samorealizować, spełniać i budować dobre relacje z innymi ludźmi.